De zuigsnuit van de mug

Home » Alles over muggen » De zuigsnuit van de mug
Oma weet raad met muggen

Zoals je waarschijnlijk wel weet, steekt de mug met haar neus. Leg je een muggensnuit onder het vergrootglas, dan verbaas je je erover hoe complex dit eruit ziet. Uit welke onderdelen bestaat deze snuit, die ook wel proboscis heet? En hoe gaat het proces in zijn werk, voordat de mug jouw bloed kan opslurpen?

Proboscis

De zuigsnuit van de mug staat officieel bekend als de ‘proboscis’. Eigenlijk mogen we dit wel het wapen van de mug noemen, want dit is precies dat deel wat ons zoveel ergernis bezorgt. Echter, is het wel een ontzettend interessant stukje gereedschap. In de biologie of natuur zie je zelden zo’n geraffineerd organisme. Maar hoe werkt dit precies?

Zodra de mug besluit dat jij voer voor haar bent, kiest ze een interessante plek of je huid uit. Of dit nu een fijne warme plaats op je lijf is of juist een heerlijk geurende: ze heeft zo haar redenen om juist daar te belanden. En zodra de keuze is gemaakt, gaat die snuit van haar je vel in. Laten we eens bekijken hoe die proboscis er eigenlijk uit ziet.

Stiletten

De zuigsnuit bestaat uit een bundel van minuscule naaldjes. Deze steekt ze door je opperhuid heen, al is het meer een vorm van bijten, want het is als het ware een proces waarbij ze in je huid lijkt te happen. De proboscis bestaat dus uit zes verschillende naaldjes, die ook wel stiletten worden genoemd. Een stilet is eigenlijk niets anders een harde structuur dat voorkomt bij organismen die in de celwand boren, dan wel bijten. Een mug is een van de diersoorten die een stilet, dan wel meerdere stiletten heeft. Bij dit dier bevinden ze zich in een stiletschede (omhulling), ook wel labuim genoemd, die in verbinding staat met de rest van het lichaam.

Als de stiletten je huid als doorboren, krijgen zij ieder een eigen rol. Hieronder zie je de vier soorten:

  • Maxilla; hier zijn er twee van en dit zijn de buitenste stiletten. Eigenlijk zijn dit de ‘tanden’ van de mag waarmee er in je huid gehapt, dan wel geboord wordt
  • Mandibel; ook zitten er twee van in de snuit. Dit zijn de spieren van de proboscis die ervoor zorgen dat de overige stiletten de huid binnen kunnen treden
  • Hypofarnyx; dit buisje kun je als de tong beschouwen, aangezien hiermee het muggenspeeksel geïnjecteerd wordt. Dit speeksel heeft een verdovende werking en levert antistollingsstoffen voor het bloed, zodat de mug zelf niet verstopt raakt
  • Labrum; niet te verwarren met de labium (het omhulsel). Dit is de buis in het midden van de proboscis dat het bloed daadwerkelijk opzuigt als de stiletbundel het bloedvat heeft bereikt.

Lichaamsgewicht

De mug dient dus ten eerste je opperhuid te doorboren, om in de leemhuid je bloedvat te bereiken. En eigenlijk gaat dit hele proces zo snel, dat je hier niets van merkt. Tegen de tijd dat je iets voelt, heeft mug haar bloedvoorraad al opgeslurpt.

Het beestje kan maar liefst twee keer haar lichaamsgewicht opnemen, zodat ze zoveel bloed opgenomen heeft dat ze maar net weg kan vliegen om rust te nemen. Ze moet dus eventjes uitbuiken, voordat ze weer goed op pad kan gaan.

Nog een leuk feitje. Een vrouwtjesmug (alleen vrouwtjes steken dus) doet dit pas als ze bevrucht is. Als het mannetje met haar heeft gepaard (lees ook onze blog ‘de dans van de mug’), dan slaat ze het zaad in haar lichaam op. Het bloed bewaard ze in de achterkant van haar lichaam. Met dit bloed en zaad kan ze maar liefst enkele honderden eitjes produceren. Soms is dit verdeeld over vijf legsels, wat natuurlijk een hoog cijfer is. Dit proces duurt hun hele leven, wat niet langer is dan maandje.